Parafia św. Mikołaja w Papowie Biskupim

Kościoły

Kościół parafialny pw. św. Mikołaja biskupa w Papowie Biskupim

Obecny wygląd kościoła jest trochę inny od kościoła z okresu średniowiecza. W roku 1768 została dobudowana z południowej strony boczna kaplica św. Huberta, która została ufundowana przez Jakuba Zalewskiego, właściciela Zakrzewa. W tym czasie powstała też prawdopodobnie dolna część wieży. Górna część wiezy została dobudowana w 1841 roku.

rzut kościoła Kościół jest murowany, wykonany z wiórów kamiennych i kamieni polnych, z częściowym zastosowaniem cegły. Orientowany, założony na planie prostokąta z przylegającą od zachodu wieżą. W połowie długości południowej ściany dobudowana jest ceglana kaplica. Od strony północnej przylega boczna kruchta i zakrystia. Ściana wschodnia jest flankowana dwoma narożnymi, ukośnymi skarpami. Pośrodku znajduje się duże okno, częściowo zamurowane, ostrołucznie zwieńczone. Po obu stronach znajdują się dwie ostrołucznie zwieńczone blendy. Szczyt ściany jest schodkowy, trójstopniowy, pięciodzielny. Wierzchołek szczytu zakończony jest łukiem dzwonowatym. W ścianie północnej znajdują się trzy okna. Są one mocno rozglifione o ostrołucznym wykroju, okno między zakrystią a elewacją wschodnią zakończone jest łukiem odcinkowym. Po stronie zachodniej znajduje się wieża, która jest murowana do wysokości nawy, wyżej natomiast jest drewniana. Po stronie północnej oprócz kaplicy znajdują się w ścianie dwa ostrołucznie zakończone okna.

św. Katarzyna św. Barbara

Do średniowiecznych dzieł sztuki, które znajdują się w kościele zaliczane są trzy drewniane rzeźby: Madonny z Dzieciątkiem Jezus w ołtarzu głównym oraz św. Katarzyny i św. Barbary, które znajdują się przy wejściu do kaplicy św. Huberta. Rzeźby te powstały ok. 1520 roku. Początkowo wszystkie trzy znajdowały się w szafie środkowej nie zachowanego do dzisiaj tryptyku. Z około XV w. pochodzi drewniany relikwiarz. Zrobiony jest on w formie figurki św. Mikołaja. Prawdopodobnie już z XIV w. pochodzą dwie kropielnice, które znajdują się w kruchtach kościoła. Były przeznaczone do wody święconej. Są wykonane z czerwonego granitu, w formie kuli ze ściągniętą górną częścią i wydr±żonym półkolistym wgłębieniem. Kropielnice wmurowane są częściowo w ścianę.

spiżowy dzwon z ok. 1370 roku

Na wieży kościoła znajduje się bardzo stary spiżowy dzwon, odlany ok. 1370 roku. Znajdował się on kiedyś prawdopodobnie na zamku krzyżackim. Miał wzywać tylko niektórych, niewielu, prawdopodobnie mieszkańców zamku i ludzi do niego należących. Zawiera napis:

VOX MEA DULCE CANIT ET PAUCOS C-O+ VOCAT AT SE
Głos mój słodko śpiewa i nielicznych do siebie woła.

W kościele znajduje się także obraz św. Huberta. Jest on co prawda namalowany dopiero w 1676 roku, ale sam kult św. Huberta jest bardzo stary w Papowie. Prawdopodobnie już na zamku krzyżackim kaplica, która tam się znajdowała była pod wezwaniem św. Huberta (w kaplicy zamkowej znajdowały się relikwie i obraz św. Huberta). Później kiedy zamek podupadł kult przeniesiono do kościoła parafialnego.

kośćiół ok. 1880r. Bardzo mało jest informacji w źródłach o kościele w Papowie. Wiadomo na pewno, że był to kościół parafialny, któremu podlegały początkowo tereny, które później wchodziły w skłąd parafii: chełmżyńskiej, lisewskiej, czyścieńskiej i prawdopodobnie płużnickiej. Z księży, którzy pełnili funkcję proboszczów w średniowieczu znamy tylko dwóch: Krystian wspomniany w roku 1284 i Herman wspomniany w roku 1287. Proboszcz papowski Herman jest świadkiem wystawienia w Papowie dokumentu przez wielkiego mistrza Burcharda von Schwanden dla kapituły w Chełmnie dnia 4.12.1287 roku.

Kościół pod wezwaniem św. Mikołaja w Papowie jest wymieniony w źródle za czasów sprawowania urzędu biskupiego przez bpa Arnolda Stapila (1402-1416). Ostatnia wzmianka o parafii papowskiej pochodzi z 1445 roku. Została ona ujęta w planie synodu laickiego. Nie wiadomo nic o realizacji tego planu.

Ciekawostką średniowiecznego Papowa jest fakt, że przy kościele znajdował się szpital. Miał on być rzekomo założony w 1375 roku i podlegać opiece kościoła parafialnego. Brak jest jednak jakichkolwiek informacji o działalności tego szpitala.

meluzyna W papowskim kościele znajduje się także inny niezwykły zabytek. Mowa tu o meluzynie czyli świeczniku w kształcie głowy, który pełnił także rolę barometru. Charakterystyczną cechą meluzyny jest to, że reaguje na wilgoć. Jak podają stare podania, w łańcuch tego świecznika wplecione są sznury konopne i włosy niewiast w dzięki nim głowa jelenia się porusza. Gdy jest pogoda - zwierzę obraca się w stronę ołtarza, natomiast, gdy zanosi się na deszcz, zwraca się przodek w portalu głównego. Na tereni Ziemii Chełmińskiej są jeszcze dwa tego typu świeczniki, oprócz Papowa można je jeszcze spotkać w Chełmnie oraz w Chełmży. Lecz jedynie tylko w farze chełmińskiej pozostał w oryginalnej nieprzerobionej formie.  
 
 
 
 

Waldemar Rozynkowski. Średniowieczne dzieje Papowa Biskupiego. Papowo Biskupie 1995.

Kaplica filialna pw. Miłosierdzia Bożego w Bartlewie

W opracowaniu...

.: © 2002-2016 :.